PES/Pamuk Karışım Boyamada İki Banyo mu, Tek Banyo mu?
Karışım kumaşlar iki farklı elyaf, iki farklı boya sınıfı ve iki farklı proses koşulu demektir. Bir gömleklik üreticisi, iki yöntemi aynı kumaşta karşılaştırdı.
Problemin doğası
Polyester dispers boya ile 130 °C'de, asidik ortamda boyanır. Pamuk ise reaktif boya ile 60 °C'de, alkali ortamda boyanır. İki elyafın gereksinimleri neredeyse taban tabana zıttır.
Ayrıca dispers boya, pamuk bileşenini bir miktar kirletir; reaktif boya ise polyesteri boyamaz ama yüzeyinde kalabilir. Her iki durumda da haslık düşer.
Yöntem 1: İki banyo, iki adım
Klasik ve en güvenli yöntemdir. Önce polyester dispers boya ile 130 °C'de boyanır, redüktif yıkama yapılır, banyo boşaltılır. Ardından pamuk reaktif boya ile boyanır ve sabunlanır.
- Avantaj: Her elyaf kendi optimum koşulunda boyanır, en yüksek haslık ve en geniş renk gamı
- Avantaj: Redüktif yıkama tam yapılabildiği için pamuk kirlenmesi minimumda
- Dezavantaj: Toplam süre 6 – 8 saat, iki kez banyo doldurma ve boşaltma
- Dezavantaj: Su ve enerji tüketimi yüksek
Yöntem 2: Tek banyo, iki adım
Aynı banyoda önce dispers boyama yapılır, sıcaklık düşürülür, pH alkaliye çevrilir ve reaktif boyama aynı banyoda sürdürülür.
- Avantaj: Toplam süre 4 – 5 saate iner, su tüketimi yaklaşık %30 azalır
- Dezavantaj: Redüktif yıkama tam yapılamaz; koyu tonlarda haslık riski
- Dezavantaj: Alkaliye dayanıklı dispers boya seçimi zorunlu, renk gamı daralır
- Dezavantaj: Ton tutturmak daha zor, laboratuvar-üretim korelasyonu düşer
Tek banyo yöntemi açık ve orta tonlarda ekonomiktir; koyu tonlarda haslık riski nedeniyle iki banyo tercih edilmelidir.
İşletmenin kararı
Gömleklik üretici, ton derinliğine göre ayrım yapan bir kural benimsedi: açık ve orta tonlarda (renk derinliği %1,5 altı) tek banyo, koyu tonlarda iki banyo.
Bu ayrım, üretimin yaklaşık %60'ının tek banyoda yapılmasını sağladı. Toplam su tüketimi %18, enerji tüketimi %22 azaldı; haslık şikâyeti artmadı.