Polyesterde Redüktif Yıkama Atlanınca Ne Oluyor? Bir İade Vakası
Bir konfeksiyon tedarikçisi, teslim tarihine yetişmek için lacivert polyester partisinde redüktif yıkamayı atladı. Kumaş testten geçti, ürün sevk edildi. İki ay sonra tüm parti iade edildi.
Ne oldu?
Sevk edilen lacivert polyester eşofman altları, son kullanıcıda ilk yıkamada açık renkli çamaşırları boyadı. Ayrıca terleme sonrası cilt ile temas eden bölgelerde renk aktarımı bildirildi.
Boyahane kayıtlarına göre boyama 130 °C'de düzgün yapılmıştı, renk tutmuştu ve çıkış kontrolünde sorun görünmemişti.
Kök neden: Elyaf yüzeyinde kalan dispers boya
Dispers boyalar polyester elyafın içine difüzyonla girer. Ancak boyama sonunda boyanın bir kısmı elyafın içine giremeden yüzeyde kalır. Bu boya elyafa kimyasal olarak bağlı değildir; sadece yüzeye tutunmuştur.
Yüzeydeki bu boya kuru halde fark edilmez. Su, ter veya sürtme ile kolayca ayrılır ve temas ettiği yüzeye geçer.
Redüktif yıkama, kostik ve sodyum hidrosülfit ile yapılan bir indirgeme işlemidir. Yüzeydeki dispers boyanın azo bağlarını parçalayarak onu suda çözünür ve renksiz hale getirir; böylece yıkamayla uzaklaşır.
Redüktif yıkama bir 'temizlik' adımı değil, haslığın kendisidir. Atlanırsa yaş haslık 1 – 2 kademe düşer.
Doğru uygulama
Standart redüktif yıkama reçetesi:
- Sodyum hidrosülfit 2 – 4 g/L
- Kostik soda (NaOH) 2 – 4 g/L
- Sıcaklık 70 – 80 °C, süre 15 – 20 dakika
- Ardından sıcak durulama ve asetik asit ile nötralizasyon
- Koyu tonlarda dozaj üst sınıra çekilir
Alternatif: Yüksek enerji boyalar ve enzimatik temizleme
Koyu tonlarda yüksek enerji (S tipi) dispers boyalar kullanmak, elyafa difüzyonu artırdığı için yüzeyde kalan boya miktarını azaltır.
Hidrosülfit kullanımını azaltmak isteyen işletmeler için enzim veya özel indirgeyici bazlı redüktif temizleme ürünleri de mevcuttur. Bunlar daha düşük sıcaklıkta çalışır ve atık su yükünü düşürür.